Aşıklar & Şairler

Xodlu Şaimili
Fotoğraf: Bekir Karadeniz

   

 

 

Xodlu Şamili

1810-1865. Artvin’in Yukarı Xod (şimdiki adı Yukarı Maden) köyünde doğdu. Asıl adı Şamil’dir. Yaşamına ilişkin birbirinden değişik veriler bulunmaktadır. Verilen tarihler tam bir kesinlik içermemektedir. Bazı kaynaklarda ise 1839-1861 yılları arasında yaşadığı verilmektedir.

Aşık Muhibbi’yle sürekli bir arkadaşlığı oldu. Bu arkadaşlıkları sürecinde birlikte birçok yolculukları oldu. Bunların en ünlüsü vapurla İstanbul’a gitmeleri ve orada karşılaştıkları olaylardır.

Köyünde hocalık da yapan Xodlu Saidi’nin (1810-1848) namaz kıldırırken pencereden atılan bir kurşunla öldürülmesi üzerine, aynı kıza aşık olduklarından dolayı, Şamili sorumlu tutularak hapsedildi. Daha sonra Şamili’nin dönemin padişahı Abdülmecit’e (1823-1861), suçsuz yere hapsedildiği gerekçesiyle affedilmesi için yazdığı arzuhaller amacına ulaştı ve bir süre sonra bırakıldı.

Erzurum’da aşıklar arasında yapılan bir atışmada (tahmini 1860-65 yıllarında) çok ilgi gören ve başarılı olan Şamili’nin kahvesine birileri tarafından zehir kondu. Şamili köyüne dönerken yolda fenalaştı, zehirlendiğini anlayınca son türküsünü söyledi. Zaten köyüne varamadan da öldü. Mezarı Yusufeli’nin İşxan (şimdiki adı Dağyolu) köyündedir.

Xodlu Şamili’nin bugüne ulaşabilen koşma, divan ve destanlarından »Dünyanın« adlı zincirleme şiiri, aşıklık geleneğinde bu tarzda verilen en uzun eserlerden biridir.


Giderim

Hey yarenler gam hicranda
Boş geldim dolu giderim
Aşkımız kaynayıp coştu
Nevbahar seli giderim

Yüreğime vurdu narı
Artırdı ah ile zarı
Göremedim nazlı yarı
Sağ geldim ölü giderim

Mecnun tek melül oturdum
Yarı yadıma getirdim
Der Şamil aklım yitirdim
Düz geldim deli giderim


Telaşı Var

Yığılmış ahbaplar umut verirler
Düşmanın benimle kan telaşı var
Yedi derya nuş eyledi söndürmez
Yanar yüreğimin hun telaşı var

Bu can emanettir durur kafeste
Ömrümüz kesilir her bir nefeste
İlaç kar eylemez vücudum hasta
Bir değil gönlümün bin telaşı var

Elveda yarenler yüklendi göçüm
Bağışla yarabbim çoğaldı suçum
Yığılın mollalar kitaplar açın
Beyçare Şamil’in can telaşı var

 

Kazım Birlik ● Gönül (Söz: Xodlu Şamili ● Müzik: Bekir Karadeniz)

 

 


Şairler